توضیحات

در دنیای دستگاه‌های اکسیژن‌ساز، شیرهای برقی نقش مهمی در کنترل جریان هوا ایفا می‌کنند. این شیرها مدل‌ها و طراحی‌های بسیار متنوعی دارند، طوری که حتی از نظر شکل و ظاهر هم ممکن است هیچ شباهتی با یکدیگر نداشته باشند. یکی از انواع شیر برقی دستگاه اکسیژن ساز رایج که در برخی از دستگاه‌ها استفاده شده و معمولا در دو نسخه ۱۲ ولت و ۲۴ ولت در بازار موجود است.

مکانیزم کاری شیرهای برقی دوقلو

این نوع شیرها به‌صورت دوقلو طراحی شده‌اند و نحوه عملکردشان به طراحی دستگاه و اندازه تاور زئولیت بستگی دارد. در هر چرخه، یکی از پیستون‌ها به مدت چند ثانیه باز می‌شود تا هوای محیط را به درون یکی از تاورها هدایت کند. هم‌زمان، پیستون دیگر بسته باقی می‌ماند تا گازهای غیر از اکسیژن که نتوانسته‌اند از زئولیت عبور کنند، از دستگاه خارج شوند. به این ترتیب، زئولیت خالی شده و آماده‌ی مرحله بعدی تغلیظ اکسیژن می‌شود. این فرآیند به‌طور پیوسته در بازه‌های زمانی حدود ۳ تا ۱۱ ثانیه انجام می‌گیرد و مدت هر سیکل بسته به عواملی مانند قدرت کمپرسور، ابعاد تاور، نوع و حجم زئولیت، و طراحی کلی دستگاه متغیر است.

نشانه‌های خرابی یا تعویض شیر برقی دستگاه اکسیژن ساز

با گذشت زمان و در اثر استفاده مداوم، شیرهای برقی ممکن است دچار مشکلات فنی شوند. برخی از نشانه‌های رایج خرابی شیر برقی دستگاه اکسیژن ساز عبارتند از: عدم تعویض صحیح مسیر هوا بین تاورها، نبود خروجی هوا از فلومتر، شنیده شدن صدای غیرمعمول یا بلند از داخل دستگاه (مانند باز شدن اکزهاست کمپرسور)، کار نکردن یکی از پیستون‌ها، کاهش خلوص اکسیژن و عدم تغلیظ مناسب آن و صدای نشتی هوا از بخش‌های داخلی دستگاه.

شیر برقی چیست و در دستگاه‌های اکسیژن‌ساز چه نقشی دارد؟

شیر برقی، قطعه‌ای الکترومکانیکی‌ست که وظیفه‌ی کنترل جریان سیالاتی مثل آب، هوا، انواع گازها و حتی مایعات خاص را بر عهده دارد. در دستگاه‌های اکسیژن‌ساز، این قطعه کوچک ولی کلیدی وظایفی مهم را اجرا می‌کند و در صورت اختلال، عملکرد کل سیستم تحت تأثیر قرار می‌گیرد. شیرهای برقی ممکن است دچار دو نوع مشکل شوند: مشکلات الکتریکی مانند خرابی سیم‌کشی یا گیرکردن پین داخلی و نقص‌های مکانیکی مثل گیر کردن پیستون، کاهش فشار یا ساییدگی اجزا. این ایرادات می‌توانند باعث اختلال در عملکرد کلی اکسیژن‌ساز شوند و نیاز به تعمیر یا تعویض شیر را جدی کنند.

وظایف کلیدی شیر برقی اکسیژن‌ ساز

در دستگاه‌های اکسیژن‌ساز، شیر برقی پنوماتیک در جایگاه حیاتی بین کمپرسور و مخزن زئولیت قرار گرفته است. وظیفه‌ی اصلی آن این است که هوای فشرده تولیدشده توسط کمپرسور را به شکلی کنترل‌شده بین دو مخزن زئولیت هدایت کند. با دریافت فرمان از برد الکترونیکی، در زمان‌های مشخص مسیر هوا را باز یا بسته کرده و شرایط را برای جداسازی اکسیژن از سایر گازها فراهم کند. در این فرآیند، اکسیژن از میان زئولیت عبور کرده و به سمت خروجی هدایت می‌شود، در حالی که گازهای دیگر توسط شیر برقی تخلیه می‌گردند تا فضای داخلی برای تغلیظ مجدد آماده شود.

تنوع در طراحی و ظاهر شیرهای برقی

شیرهای برقی انواع بسیار متنوعی دارند و بسته به برند و مدل دستگاه، شکل، ولتاژ و نوع عملکردشان متفاوت است. تقریباً در تمام اکسیژن‌سازها—صرف‌نظر از برند—حداقل یک شیر برقی وجود دارد. این تنوع باعث شده تا انتخاب و تعمیر شیر مناسب نیاز به شناخت و تجربه داشته باشد.

ظاهر و ساختار شیر برقی در دستگاه‌های اکسیژن‌ساز

شیر برقی دستگاه اکسیژن ساز تنوع بالایی دارد از طراحی ظاهری گرفته تا عملکرد فنی. تقریباً در تمام مدل‌های موجود، حداقل یک شیر برقی وجود دارد که بر اساس نوع دستگاه، برند سازنده و سیستم جریان هوا، تفاوت‌هایی قابل‌توجه دارد. در برندهای مختلف، طراحی شیرها به‌گونه‌ای انجام شده که کاملاً با ساختار و نیازهای همان دستگاه هماهنگ باشند. یکی از تفاوت‌های رایج در این قطعات، ولتاژ بوبین آن‌هاست که معمولاً به دو صورت ۱۲ و ۲۴ ولت در بازار عرضه می‌شود.

ساختار داخلی و نحوه نصب شیر برقی دستگاه اکسیژن ساز

شیر برقی معمولاً به شکل یک محفظه کوچک طراحی شده که درون آن کانالی با یک غشاء یا پیستون قرار دارد. در دو طرف ورودی و خروجی این شیر، رزوه‌هایی تعبیه شده تا بتوان آن را به‌راحتی روی سیستم نصب کرد خواه مربوط به هوا باشد یا آب یا گاز. روی بدنه شیر، واحدی الکترومغناطیسی ثابت می‌شود که شامل یک سیم‌پیچ (سلونوئید) و پایانه‌هایی‌ست که به برد کنترل دستگاه متصل می‌شوند. این بخش الکتریکی وظیفه باز و بسته کردن مسیر جریان هوا را با دقت انجام می‌دهد، تا فرآیند جداسازی اکسیژن به بهترین شکل صورت گیرد.

سخن پایانی

نکته‌ای که باید بدانید این است که طراحی شیرهای برقی در هر برند اکسیژن‌ساز، به‌صورت اختصاصی و هماهنگ با ساختار داخلی همان مدل انجام می‌شود. بنابراین انتخاب شیر مناسب برای تعمیر یا تعویض، نیازمند شناخت دقیق دستگاه و مشخصات فنی آن است.